Kesintisiz güç kaynakları (İngilizce: Uninterruptible Power Supply – UPS), elektrik enerjisi ile beslenen sistemleri hem şebekede meydana gelen veya gelebilecek çöküntüler, yükselmeler, ani değişikler, harmonikler gibi gerilim dalgalanmalarına karşı koruyan hem de enerji kesintisi sırasında enerji üreterek sistemin devamlılığını sağlayan elektronik cihazlara denir.

Kesintisiz güç kaynakları, elektrik enerjisi ile beslenen sistemlere karşı iki görevi vardır. Birincisi sistemi olumsuz şebeke koşullarına karşı korumaktır. Diğeri ise enerji kesintisizi sırasında bünyesinde depoladığı enerjiyi bir süreliğine sisteme aktararak sistemdeki acil işlemleri tamamlamak adına kullancıya zaman sağlamaktır. Kısacası elektriksel sistemleri besleyerek, şebekedeki anormal durumları düzelterek sisteme temiz ve kaliteli enerji aktarımı yapan cihazlardır.

Kesintisiz Güç Kaynakları (UPS) İle Jeneratörler Arasındaki Fark Nedir?

Kesintisiz güç kaynakları ile jeneratörler genelde karıştırılmaktadır. Bir endüstriyel tesiste, veya özel işletmelerde enerji kesildiği zaman jeneratör devreye girer ve sisteme enerji verir. Ancak enerjinin kesildiği zaman ile jeneratörün devreye girdiği zaman arasında bir süre vardır. Bu süre bazen kısa bazen de uzun olabilmektedir. İşte bu sıra zarfında kesintisiz güç kaynakları devreye girer. Bu ara zamanda UPS, sistemi besler ve sistemdeki acil işleri tamamlar veya bilgisayarı içindeki önemli dosyaları korur. Kesintisiz güç kaynakları, elektriksel sistemlere uzun süreli enerji sağlamazlar. Eğer uzun süreli enerji sağlanması istenirse hem ilk yatırım maliyeti hem de işletme maliyeti ekonomik olmaz.

Kesintisiz Güç Kaynakları yapıları bakımından aşağıdaki şekillere göre ayırabiliriz.

  • Statik KGK
  • Dinamik KGK

Kesintisiz Güç Kaynakları çalışma şekilleri bakımından ise aşağıdaki şekillerde ayırabiliriz.

  • On-Line KGK
  • Of-Line KGK
  • Line-Interactive KGK olmak üzere gruplandırılır.     

KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAĞINI OLUŞTURAN ÜNİTELER NELERDİR?

Doğrultucu(Redresör)

Eviricinin çalışması için gerekli olan DC gerilimi elde etmek için kullanılır. Şebekeden aldığı AC gerilimi DC gerilime çevirir. DC akım ve gerilim kontrolü sağlanarak aynı zamanda akü grubunu şarj etmek için de kullanılabilir. KGK tiplerine göre 1 faz girişli veya 3 faz girişli olabilir.

Akü Şarj Devresi

Şebekeden aldığı AC gerilimi veya doğrultucudan aldığı DC gerilimi akü şarjı için uygun akım ve gerilim sınırları içerisinde bir DC gerilime çevirir. Bu DC gerilim akü grubunun şarj edilmesi için kullanılır.

Akü Grubu

Doğrultucununyedeği olarak eviricinin çalışması için gerekli olan DC gerilimi sağlar. KGK’nın tipine göre uygun gerilimi elde etmek için birbirine seri bağlı aynı kapasitede ve özellikte akülerden oluşur. Genellikle KGK’lar için özel tasarlanmış “tam bakımsız ve kuru tip” diye adlandırılan kurşun/asit aküler kullanılır. Nadir olarak Nikel/Kadmiyum aküler de kullanılmaktadır. Şebeke gerilimi varken akü şarj devresi tarafından aküler şarj edilerek yedek DC enerji akü grubunda depolanır. Şebeke gerilimi sınırlar dışına çıktığında veya tamamen kesildiğinde eviricinin çalışması için gerekli olan DC gerilim akü grubu tarafından sağlanır.

Evirici (Inverter)

Doğrultucudan veya akü grubundan aldığı DC gerilimi AC gerilime çevirir. KGK tipine göre 1fazlı veya 3 fazlı olarak tasarlanabilir. On‐line bir KGK’da çıkış gerilimini sağlayan evirici en kritik ve önemli bölümdür. Evirici tarafından üretilen AC gerilimin ideal bir şebekede olması gereken özellikleri sağlaması istenir.

Statik Transfer Anahtarı

Eviricinin aşırı yüklenmesi veya arızalanması durumunda KGK çıkış geriliminin kesilmemesi için statik by‐pass devresi ile yedek AC gerilim kaynağından KGK çıkışına gerilim aktarılır.

Mekanik Transfer Anahtarı (Bakım By­Pass Anahtarı)

Arıza ve bakımlarda bilgisayar sistemini veya bağlı olan diğer yükleri şebeke elektriğine aktarmak için mekanik bir anahtar kullanılır. Bu anahtar ile yüklere şebeke elektriği verilirken cihazın hiçbir parçasında elektrik bulunmayacaktır.

KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAKLARINDAN BEKLENEN ÖZELLİKLER

  • Giriş Gerilimine Göre Çıkış Gerilimi Regülasyonu
  • Yüke Göre Çıkış Gerilimi Regülasyonu
  • Frekans Kararlılığı
  • Ani Yüke Cevap Verebilme (Dinamik Regülasyon)
  • Çıkış Gerilimi Toplam Harmonik Distorsiyonu(THD)
  • Aşırı Yük Ve Kısa Devre Koruma
  • Yüksek Verim
  • Kolay Tamir Edilebilmesi Ve Yedek Parça Teminini Kolaylığı